تلفات ازت در خاك‌هاي كشاورزي

با وجود اثرات مفيد كودهاي شيميايي در افزايش توليد محصولات مختلف زراعي و باغي در صورتي كه استفاده از كودها به همراه آگاهي و علم و چگونگي كاربرد آنها نباشد نتيجه حاصله چندان مطلوب نخواهد بود.

در زمان‌هاي گذشته متخصصان و پژوهشگران علم گياهي غالباً نمي‌دانستند كه از مجموع كودهاي ازته و ازت معدني شده خاك فقط 50% مورد استفاده گياه قرار مي‌گيرد و ممكن است ازت به صورت گاز از خاك خارج و يا اين كه با آب آبياري و باران از خاك خارج شود. منبع اصلي ازت براي گياهان مواد آلي خاك مي‌باشد كه از باقيمانده حيواني و گياهان قبلي حاصل شده و به طور طبيعي و يا در نتيجه عمل انسان به خاك داده شده است.

معمولاً كشت و كارهاي صحيح و اصولي مقدار قابل توجهي از ازت را كه توسط گياه از خاك خارج مي‌شود با افزودن كودهاي آلي و باقيمانده‌هاي گياهي به خاك برگردانده مي‌شود. اگر كود دامي تازه به صورت جامد يا مايع بلافاصله به داخل خاك برده شود نگراني از بابت از دست رفتن ازت وجود نخواهد داشت.

در حال حاضر توصيه جهت حفظ تعادل ازت خاك آن است كه بقاياي گياهي ، كود حيوان و كود سبز به زمين داده شود تا هم ازت خاك متعادل شود و هم مواد آلي خاك باعث بهبود خواص فيزيكي خاك شود. البته اين توصيه‌اي عام نيست. به عنوان مثال زير خاك كردن بقاياي گياهي در نواحي كه بيماري و آفتي غالب وجود داشته باشد توصيه نمي‌شود.

حفاظت و افزايش بازده ازت موجود در خاك در درجه اول بستگي به حفاظت خاك از عوامل فرسايشي، كم‌كردن تلفات به علت شستشو و ممانعت از تشكيل تركيبات ازتي فرار در خاك خواهد داشت. در ارتباط با فرسايش و جلوگيري از آن متأسفانه در كشور ما اقدامات مؤثري انجام نشده و پر شدن سدها، جاري شدن سيل و پيشروي كوير و شنزارها معضلات و دشواري‌هاي فراواني را موجب شده است، هرآينه در ايران جلوي صدمات فرسايش گرفته شود، طبق برآوردها زيان اقتصادي تلفات ازت نصف خواهد شد.

در ايران ميزان تلفات ازت بخصوص در نواحي مرطوب شمال ايران قابل توجه مي‌باشد. در نواحي كه مقدار بارندگي در حدود يك متر و بيشتر است ازت خاك مي‌تواند تا اعماق بيشتر از عمق نفوذ ريشه مهاجرت كند. در اين نواحي كه خاك در اواخر پائيز يخزده نيست بيشترين تلفات ازت انجام مي‌گيرد. زيرا باران فراواني باريده و درجه حرارت آنقدر نيست كه تعريق و تبخير تأثير زيادي در مجموع آب خاك داشته باشد. در اين وضعيت مي‌توان با داشتن پوشش گياهي كه كربن آنها زياد است (به مانند خانواده‌ غلات) از ازت خاك قبل از شستشو استفاده كرد.

در نواحي خشك تلفات ازت ناچيز است مگر در محصولاتي كه آبياري فراواني نياز دارند. برنج از جمله محصولاتي است كه تلفات ازت در آن قابل توجه بوده و روش‌هاي كشت و كار برنج راهايي براي تقليل و كاهش تلفات آبشويي باقي نمي‌گذارد. در نواحي خشك نيز قسمت اعظم تلفات ازت در فصل بارندگي و در غيبت و فقدان پوشش گياهي صورت مي‌گيرد.

فرآیند های نموی درختان میوه و عوامل موثر در آن

اشاره:                                           نوسنده: محمد قاسم حیدری

شناخت عوامل موثر وآگاهی از فرآیند های مهمی که در تشکیل و تکامل جوانه های گل دخالت دارد برای اداره موفقیت آمیز پرورش و نگهداری درختان میوه با هدف به حد بهینه رسانیدن بارآوری سالانه تولید در طول باغ حائز اهمیت می باشد. چرا که تولید در بخش باغداری منوط به گل انگیزی مطلوب و نهایتاً تولید پیوسته گلهای قوی می باشداین فرآیند های مهم که شامل آعازش و نموجوانه های گل که درطول تابستان و پاییز یک سال رخ می دهدو نیز گلدهی که در بهار سال بعد واقع می شود توسط شمار فراوانی از نیازها یا محرک های درونی و بیرونی کنترل می شوند.پس از فراهم آمدن شرایط مساعد و مطلوب فرمان گلدهی بوسیله برگها پس ازانگیخته شدن آنهابه جوانه های رویشی که روی گیاه وجود دارند و از ابتدا همگی رویشی بوده اند صادر می شودو تا وقتی که این فرمان صادر نگردیده جدانه های رویشی به همان حالت باقی می مانندهمین که فرمان گلدهی به جوانه های رویشی رسید دیگر برگشت ناپذیر بوده و حتی اگر شرایط گلدهی پس از آن نامساعد گردد تغییری درماهیت این امر ایجاد نمی شودو نهایتاًدرختان میوه پس از چند هفته که معمولاً 8 الی 10 هفته می باشد گل خود را پدیدار می سازند.در نظریه های قبلی محققان عدم موفقیت گل انگیزی را بعد از سال های پر محصول (Acrotory) به تخلیه کربوهیدرات ها و ترکیبات ازتی نسبت می دادند اما تشکیل جوانه گل در اصل به هورمون های گیاهی گل انگیزی و توازن آنها بستگی دارد .

غالب در ختان میوه تا قبل از رسیدن به سن3 تا 7 سالگی گل نمی دهندو برای رسیدن به مرحله گلدهی می بایست از فاز رویشی به فاز زایشی برسند و با توجه به اینکه فرآیند های نموی در مرحله بلوغ رویشی صورت می گیرد لذا رسیدن به این مرحله پروسه هایی رادر برمی گیرد که درک آن مفید می باشد.

• مرحله نونهالی: نونهالی را می توان به صورت یک مرحله فیزیولوژیکی یک نهال که در طول آن نهال را نمی توان وادار به گل نمود تعریف کرد این مرخله در گیاهان چوبی بسته به عوامل محیطی و ژنتیکی ممکن است خیلی کوتاه و یا خیلی طولانی باشدوتمام بافتهای نونهال تا موقعی که به مرحله انتقال نرسیده اند نونهال می باشندو بافتهای نونهال تا پایان عمر درخت در پای درخت و در چای خود باقی می مانند. علاوه بر عدم توانایی گلدهیگیاهان نونهال را بوسیله چندین خصوصیت فیزیولوژیک و مرفولوژیک مثل برگهای شفاف لبه دار ، ساقه های خزنده ، ساقه های خاردار ، عادت نیمه دائم سبز(در گونه های خزاندار ) ، آسان ریشه زایی ساقه ومقدار کمRNA (اسید ریبونوکلئیک) در بافتهای آنها مشخص می شود. دوره نونهالی را اغلب می توان با افزایش سرعت رشد نهالهای جوان کوتاخ نمود زیرا برای رسیدن به مرحله بلوغ درخت باید به یک اندازه حداقل برسد.
   
• مرحله انتقال: بافتهای در حال انتقال بین قسمتهای کاملاً جوان و بالغ ساقه در ختان حله بذری یافت می شود و این مرحله بوسیله مقداری خصوصیات نونهالی و مقداری خصوصیات بلوغ مشخص می شود فاصله زمانی بین مرحله نونهالی و بلوغ عمدتاً سرعت رشد درخت و اندازه حداقل لازم برای رسیدن به بلوغ بستگی دارد در این مرحله گلدهی در روی ساقه های در حال انتقال می تواند صورن بگیرد ولی نه به آسانی ساقه های بالغ.
   
• مرحله بلوغ: بعد از مرحله انتقال ، بلوغ رویشی که معمولاً بار رسیدن به سن معینی در درختان صورت می گیرد و اصولاً نیازهاو محرک های درونی و بیرونی جهت تشکیل جوانه گل فراهم و تاثیرگذار است.
  بطور کلی تشکیل سرآغازه یا طرح اولیه گل یک تغییر عمده می باشد که درختان میوه از مرحله رویشی به مرحله زایشی وارد می شوند یا اینکه در از نظر رشد به سن معینی رسیده باشد که برای این منظور باید نیازهای درونی وبیرونی گیاه جهت تشکیل و تمایز گل تشکیل شود اصولاً برای تشکیل گل نیاز به تمایز فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی می باشد تمایز فیزیولوژیکی جوانه های بارور اکثر درختان میوه معمولاً 3 الی 6 هفته قبل از جمله هورمون ها و کربوهیدرات ها از برگ به جوانه ها منتقل می شوندو متابولیسم RNA افزایش یافته تا پروتئین لازم برای تشکیل و تکامل یاخته های جدید تولید کندهمزمان با افزایش اسید ریبونوکلئیک و پروتئین میزان تقسیم یاخته ای افزایش یافته و در دور ه تمایز مرفولوژیکی بعاز تغییرات اساسی در جوانه قسمت های مختلف گل تشکیل می شود.

بنابراین مراحل تمایزفیزیولوژیکی و مرفولوژیکیی جوانه های بارور عبارتند از:

1. گل انگیزی(Flower induction) :پدیده کیفی بوده و از طریق تغییرات تعادل هورمونی به وقوع می پیوندد.
2. گل آغازی(Flower initiation) : به فرآیندی تلقی می شود که در طی آن اثر بازدارندگی ژن ها تشکیل گل را متوقف می گردد و در این مرحله یاخته های اولیه بعد از تغییرات لازم از جمله تولیدRNA جدید برای سنتز پروتئین های مورد نیاز موجب گل آغازی می شوندو در پایان این مرحله تمایز یاخته ها انجام می گیرد در این مرحله تغییرات قابل مشاهده نبوده و صرفاً به صورت بیوشیمیایی می باشد.
3. اختصاصی شدن یا تمایز (Differentioation) : در این مرحله قسمتهای مختلف گل تشکیل می شود و در اکثر درختان میوه تمایزیابی جوانه هاوتشکیل طرح اولیه گل در طول فصل رشد صورت می گیرد.
4. نمو یا تشکیل شکوفه گل(Flower formation) : در این مرحله یاخته ها رشد سریع انجام داده و قسمت های مختلف گل قبل از خواب زمستانی و در برخی موارد بعداز استراحت تکامل می یابد.
5. شکفتن یا گلدهی(Bloom) : در این مرحله گل تکامل یافته در بهار شکفته می شود.

با توجه به مراحل فوق می توان گفت که فرآیند تغییرات تدریجی تشکیل جوانه گل یک فرآیند به شدت پیچیده است و تحقیق در این امر مستلزم آن است که در خت در مرحله نمو صحیحی قرار گیردو شرایط محیطی و فیزیولوژیکی درخت باید وسیله انجام این فعالیت باشد و دیگر فرآیند ها همزمان درخت نیز باید همسو بوده و مانع تشکیل جوانه گل نگردند. این عوامل موثروتاثیرگذارعبارتند از:

• شدت نور: شدت نوری که به یک جوانه می تابد بر آغازیدن جوانه گل موثر است و هرچه این شدت بیشتر باشد تشکیل گل افزایش می یابد.بطورکلی در تاج درخت سه ناحیه از این نظر تشخیص داده شده.
  الف: بخش بیرونی تاج که بطورکل در معرض نور است(70 تا100 درصد نور کامل خورشید)
  ب: تاج نیمه روشن که در معرض30 تا 70 درصد نورخورشید است.
  ج: بخش درونی تاج که در معرض کمتر 30 درصد نورخورشید است.
  نکته مهم شکل تاج درخت و نفوذ نور در آن می باشد بطوری که در قسمتهای داخلی و مرکزی درخت بعلت کاهش دسترسی به مواد کربوهیدرات ، کم شدن رشد بافتهای مریستمی ، کاهش شدید فعالیت مقصد (Sink) کربوهیدرات و جلوگیری از تشکیل جوانه گل نهایتاً میوه کافی تشکیل نمی شود لذا درختان با شاخ وبرگ زیاد می بایست هرس شوند.
   
• هرس: هرس تابستانه برای افزایش نفوذ نور، تحریک دوباره رشد و کنترل اندازه درخت به مقدار زیادی بکار برده می شود ولیکن باید در مورد هرس دقت زیادی نمود چراکه در درختان جوان هرس باعث تشدید رشد رویشی و به تاخیر انداختن تشکیل جوانه گل می شود و در درختان مس به خاطرکاهش نقاط رشد میزان رشد رویشی تشدید می گردد .اما هرس ریشه به علت کم حجم شدن ریشه ها مقدارکمتری آب و در مواد غذایی در اختیار در خت قرار داده و باعث افزایش گلدهی می شود.
   
• سطح برگ: سطح برگ روی سیخک به استعدادآن برای تشکیل جوانه گل ارتباط دارد بطوری که برای حداکثر گل آوری 109تا 160 سانتیمتر مربع سطح برگ در هر سیخک لازم است لذا با کاهش سطح برگ که باعث کاهش کربوهیدرات در درختان و نهایتاًکاهش گلدهی را موجب می شود.
• نوع پایه: پایه های پاکوتاه و پایه هایی که از طریق تکثیر غیر جنسی تکثیر می شوند زودتر به گل می روند که احتمالاً علت ان تنطیم ژنتیکی آهنگ رشد و تولید محرک های گل آوری می باشد.
• تنظیم کتننده های رشد گیاهی: تولید محصول زیاد در یک سال بعلت تولید هورمون جیبرلین توسط بذر منجر به کاهش تشکیل جوانه گل در سال بعد می شود در چنین موارد استفاده از تنک کننده ها مانندسوین ، اسید نفتالین استیک و دی نیترو با کاهش میوه باعث کاهش جیبرلین و نهایتاً افزایش گلدهی را در بر دارد .
• دما: دما در فصل تابستان در هنگام تشکیل جوانه گل موثر است بطوری که دماهای بالادر اواسط تا اواخر تابستان به علت تغییردر آهنگ رشد شاخسارها ، تشکیل جوانه گل را کاهش می دهد.
• تغذیه: کود ازته و مواد ریزمغذی مانند بر و روی در تشکیل جوانه گل نقش داشته بطوری که مصرف فراوان کودهای ازته نه تنها باعث تاخیر در گلدهی می شود بلکه در درختان بارور کاهش گلدهی را موجب می شود و کمبود روی بطور مستقیم و نامستقیم در محدود کردن مقدار کربوهیدرات که کاهش رشدو تکامل گیاه و همچنین سنتزاکسین دخالت دارد وبا توجه به این که سیتوکنین برای تقسیم یاخته ای و رشدو تمایز یاخته ها و بافتها ضروری است کمبود آن سنتز این هورمون را گاهش می دهد.
   
• رطوبت: در زمان گلدهی رطوبت افزایش گلدهی را در بر دارد چون رشد رویش را کاهش داده و موادغذایی را در اختیار درخت قرار می دهد.
• باز وبسته بودن شاخه ها: در شاخه های افقی بعلت افزایش کربوهیدرات و احتمالاً سنتز اتیلن باعث افزایش گلدهی می شود.
• پوست برداری و حلقه برداری (Scolrling and Rining) : پوست برداری باعث افزایش گلدهی در شاخه ها و در درختان جوان باعث زودباردهی می شودواز طرفی حلقه برداری در مورد به گل نشاندن درختان پر کننده و نیز جهت تسریع گلدهی نهال های جوان در برنامه های اصلاح درختان استفاده می شود. نکته قابل ذکر این است که حلقه برداری در شاخه های کوچک و درختان خیلی جوان که برگهای آنها بر اثر عوامل مختلف ریزش کرده اثری در افزایش گلدهی ندارد.زمان حلقه برداری چند هفته قبل از تشکیل جوانه های گل در بهار و مکان آن تنه یا شاخه های اصلی است.
• فتوپریودیسم: عکس العمل گیاهان نسبت به تابش متوالی نور فتوپریودیسم نام دارد و این عکس العمل به طول روز برای جوانه گل مربوط به ماده رنگیزه ای بنام فیتوکروم می باشد.
• نسبت C به N : هرچه این نسبت بالاتر باشد گلدهی افزایش خواهد یافت.
• طول دوره استراحت و نیاز سرمایی: عدم تامین نیاز سرمایی زمان گلدهی را به تاخیر انداخته و ریزش گل افزایش می یابد.
• عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا: می توان گفت که با افزایش ارتفاع از سطح دریا زمان گلدهی نیز تاخیر می افتد.

منبع:

گرده افشانی و تشکیل میوه- ترجمه دکتر مجید راحمی

میوه های دانه ریز- تالیف رسول جلیل مرندی

میوه کاری در مناطق معتدله- یوسف رسول زادگان

فیزیولوژی درختان میوه مناطق معتدله- ترجمه علیرضا طلایی

معرفی انگور

مقدمه

انگور از نظر ميزان توليد يكي از مهمترين ميوه هاي دنيا و ايران است . ايران يكي از كشورهاي عمده ي توليد كننده ي كشمش است و از نظر ميزان توليد بعد از كشورهاي آمريكا و تركيه قرار دارد.مهمترين استانهاي توليد كننده انگور عبارتند از خراسان، قزوين، آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي.

عمر درخت انگور به طور متوسط75 تا 80 سال است. درخت انگور به 2 تا 3 ماه سرماي زمستاني نياز دارد براي تامين اين نياز سرمايي دمايي بين 7 تا 10 درجه سانتيگراد به مدت 2 تا 3 ماه لازم است . انگور در برابر سرما مقاوم است و مي تواند در زمستان تا 18- درجه سانتيگراد را تحمل كند ولي دماي پايين تر از اين باعث خشك شدن شاخه اي انگور مي شود.

ريزش باران در تابستان باعث پوسيدگي آن مي شود به اين ترتيب منطقه مي بايست فاقد باران هاي تابستان به ويژه در ماه هاي خرداد ، تير و مرداد باشد.

مراحل پرورش انگور

1- مراحل آماده سازي زمين و كاشت

انگور مي تواند در اغلب خاكها رشد كرده و محصول بدهد و حساسيت مخصوصي نداشته و اغلب محدوديتهاي معمول خاك(شوري و قليائيت نسبي) را به خوبي تحمل مي كند.همچنين در برابر آهك خاك حساس نبوده و حتي در خاك هايي كه حاوي بيش از 50% آهكند به خوبي رشد مي نمايند اما بايستي تا حد امكان از خاك هاي سنگين فاقد زهكشي و خاك هاي همراه با نمك فراوان پرهيز نمود ، خاك هاي عميق با زهكشي خوب براي رشد انگور بسيار مناسب هستند .

روش هاي متداول كاشت انگور به صورت جوي پشته ايي و غرقابي مي-باشد كه ابتدا در اسفند ماه زمين را شخم زده و با نهركن يا بيل مكانيكي جوي به عمق 80 سانتي متر تا 5/1 متر تهيه مي كنند .در روش جوي پشته ايي چاله-هايي را به فاصله ي 5/1 متر از دو طرف پشته جهت غرس نهال آماده مي كنند. براي كاشت بوته مو ابتدا قلمه هايي از آن را در فصل بهار، قبل از جوانه زدن در جايي به عنوان مخزن مي كارند،در بهار آينده كه داري ريشه شد از مخزن با احتياط در مي آورند و آن را در گودال هايي كه در آن مخلوطي از كود حيواني و يا ماسه بادي و مقداري كود شيميايي فسفات و پتاس قرار دارد مي كارند.

2- مرحله داشت

اين مرحله شامل كود دهي، آبياري، مبارزه با علف هاي هرز، هرس كردن و مبارزه با آفات است.

كود دهي: در اين مرحله از كود ازت در فواصل آبياري كه در باغات 1 تا 4 ساله معمولاً 7تا 8 مرحله مي باشد استفاده مي كنند.از كود ازت جهت رشد رويشي انگور استفاده مي شود.

آبياري: درخت انگور از خرداد ماه تا آخر شهريور ماه كه ممكن است تا نيمه ي مهرماه هم طول كشد نياز به آبياري دارد هر درخت انگور در روش جوي پشته- ايي تقريباً100ليتر آب در هفته نياز دارد

مبارزه با علف هاي هرز : جهت مبارزه با علف هاي هرز ، تاكستان را در فروردين ماه هر سال زماني كه علف هاي هرز شروع به جوانه زدن مي كنند بيل مي زنند تا اين علف ها را از بين بروند اين عمل توسط نيروي انساني زيادي انجام مي گيرد

هرس كردن : به منظور تربيت مناسب بوته ي انگور به طرف پشته از سال سوم به بعد اقدام به هرس بوته ها مي كنند كه اين كار در زمستان زماني كه دماي محيط بيش از 5 درجه باشد يا در بهار پس از بيدار شدن بوته ها از خواب زمستاني ( زماني كه بوته ها تازه شروع به جوانه زدن مي كنند ) انجام مي گيرد.

مبارزه با آفات : آفات مهم انگور به شرح زير مي باشد :

1. زنجره مو

2. زنجرك مو

3. خوشه خوار انگور

و بيماري هاي انگور عبارت اند از :

1. بيماري سفيدك دروغين يا داخلي مو

2. بيماري پوسيدگي سفيد ريشه ي مو

3. بيماري سفيدك سطحي يا حقيقي مو

شايع ترين بيماري بوته ي انگور سفيدك سطحي يا حقيقي مو مي باشد كه عامل آن گونه اي از قارچ ها به نام تر پازول ها است . جهت مبارزه با اين نوع بيماري گوگرد جامد را به شكل پودر روي برگ ها مي پاشند همچنين براي اين كار از قارچ كش آبي توپاس استفاده مي كنند اين عمل 3 بار در تابستان به فاصله ي 1 ماه انجام مي شود .

3-مرحله برداشت

مهم ترين عامل در رسيدن حبه ي انگور مقدار دما مي باشد . تابش آفتاب و ميزان مناسب دما باعث بالا رفتن كيفيت انگور مي شود . توليد محصول انگور از سال سوم عمر نهال شروع مي شود زمان برداشت انگور بسته به نوع خاك ، دماي هوا ، ميزان آب از نيمه ي دوم شهريور ماه شروع و تا نيمه ي اول مهر ماه ادامه دارد اگر برداشت انگور جهت توليد كشمش باشد از 15 شهريور ماه اقدام به بر داشت اين محصول مي كنند برداشت انگور به وسيله ي نيروي انساني انجام مي گيرد . در باغ هاي مرغوب و در بهترين شرايط ميزان برداشت انگور 50 تن در هكتار مي باشد كه هر درخت انگور ممكن است تا 200 كيلو گرم انگور بدهد .

نحوه مراقبت از انواع گل و گیاه

آب داخل ظرف، گلدان و یا محفظه ای کـه گـیـاهان را در آن قرار داده اید، به صـورت روزانـه عـوض کرده و داخل ظرف آب تازه بـریزید. اگر حتی داخل ظرف فوم و یا اسفنج مخصوص هم وجود داشته باشد، شما باید تا بالای اسفنج و یا فوم آب بـریزید، با این کار گل ها عمر داراز تری خواهند داشت.

● به گل های خود به صورت روزانه رسیدگی کنید
آب داخل ظرف، گلدان و یا محفظه ای کـه گـیـاهان را در آن قرار داده اید، به صـورت روزانـه عـوض کرده و داخل ظرف آب تازه بـریزید. اگر حتی داخل ظرف فوم و یا اسفنج مخصوص هم وجود داشته باشد، شما باید تا بالای اسفنج و یا فوم آب بـریزید، با این کار گل ها عمر داراز تری خواهند داشت.
اگر کل آب ظرف را عوض می کنید، بهتر است خود ظرف را نـیز بشویید. برای اینکه گل های شما مدت زمان بیشتری تازه و سالم بـمانند مـی تـوانـید از انـواع مخـتـلف غذاهای مخصوص گل و گیاهی که در بازار موجود است، استــفاده کنید. به این منظور میـتوانید مقـداری از غذای مخصوص را در گلدان حاوی گل بریزید. می توانید این غذاها را از گل فروشی ها تهیه کنید. این نوع غذاها مواد مورد نیاز گیاه را به آن می رساند، از رشد باکتری هایی که منجر به مسدود شدن ساقه گیاه و عدم رسیدن آب به قسمت های بالایی می شوند، جلوگیری می کنند، جوانه ها و غنچه ها را شکوفا کرده، و به طور کلی عمر دسته گل شما را افزایش می دهند. استفاده از این مکمل های غذایی برای گیاهان یکی از بهترین راههای افزایش طول عمر آنها است، فقط باید دقت داشته باشید که طبق دستورالعملی که بر روی بسته مکمل نوشته شده عمل کنید. اگر به طور صحیح از این مکمل ها استفاده نکنید، امکان آسیب رسیدن به گل ها وجود دارد.
● برش مکرر ساقه ها
هـر چـند روز یکبار، گل ها را از ظرف خود خارج کرده و سـاقـه هـای آنها را کـوتـاه کـنـید. از انتـهای سـاقه بـه انـــدازه ۳ تا ۴ سانتیمتر کوتاه کنید. برای اینکه گیاه بتواند به بالاترین میزان آب را بـالا بکشد، باید انتـهای سـاقه را بـه صـورت زاویـه دارد ببرید. میـتوانید از یک چاقوی تیز، یا قیچی باغبانی استفاده
کنید. سعی کنـید بـه ساقـه ی گـل فشـار وارد نـکنید چرا که هـر آسیــبی که به ساقه برسد از جذب آب ممانعت خـواهـد کرد. هر گونه شـکوفه و یـا بـرگ آسیـب دیده را نیز از گل جدا کنید. برای اینکه به ساقه ها آسیبی وارد نشـود مـی توانـید پیش از درآوردن گل ها از ظرف آنها را با یک نخ به هم متصل
کنید و سپس از داخل گلدان جدا نمایید. سپس آنها را داخل ظرف جدیدی که با آب تازه و مکمل مورد نظر پر شده است، بگذارید و نخ را از اطراف آن باز کنید.
● آب را عوض کرده و مکمل غذایی به آن اضافه کنید
ابتـدا بایـد گـلدان را تمـیز کـرده و سپـس آب را بــه دمای اتاق رسانده و مکمل را به آن اضافه کرده و سپس گلها را در داخل آن قرار دهید. باید مطمئن شوید که هیچ گونه خار و خاشاک یا غباری روی آب قرار نگرفـته باشد (مانند برگ و قسمتهای مختـلفی از سـاقه) چرا که این امـر مـی تواند بـاعث تشدیـد
رشـد بـاکتری ها در گلدان شده و عمر گل ها را کاهش دهد.
● گل ها را در محیط خنک قرار دهید
دمـای منـاسب برای بیشـتر گـل هــا چیزی در حدود ۶۵ تا ۷۲ درجه فارنهایت (۱۸ تا ۲۲ درجه سلسیوس) بوده و بهتر است بـه طور مستقیم در زیر تـابش نـور خـورشید گـرمـا و سـرمای شـدید قرار نگیرند. همچـنـین نباید گـل ها را در زیـر فـن هـای سقـفی و یـا در بـالای تلویزیـون و مـکان هایی که اشعه های
گرم از آن ساطع می شود قرار دهید چـرا که این گونه وسایل از خود گرما تولید کرده و سبب می شوند کـه گـل آب خـود را از دسـت بدهـد. همـچنین نـباید گـلدان را در کـنـار میوه های رسیده قرار دهید. چرا که میوه از خود قدری گاز اتیلن ساطع می کند که می توان برای گـل ها مضر باشد و آنها را به طور
نابهنگام پژمرده کند.
● آلسترومریا
غنچه های این گل کیپ و سفت هستند. اگر به خوبی از آنها مراقبت کنید تا آخرین حد باز می شوند. آلسترومریا جزء گل هایی است که همیشه تشنه ی آب است. به همین دلیل باید گلدان را دائماً نگاه کنید تا آب آن کم نشده باشد و اگر داخل گلدان اسفنج گذاشته اید، باید دائماً به آن سربزنید و از خیس بودن آن اطمینان حاصل کنید. هر بار که آب گلدان را عوض می کنید باید از غذای مکمل جدید داخل آن بریزید.
● آماریلیس
شکوفه های این گل نیز تا آخرین حد باز خواهند شد. به این منظور ساقه های آن باید تمام مدت سرشار از آب باشند. به همین دلیل زمانی که آب آن را عوض کرده و ساقه ها را کوتاه می کنید، گل ها را باید برعکس کرده و داخل ساقه ی آن آب بریزید. انتهای ساقه ها را با دست بگیرید و یا با نخ پنبه ای ببندید تا وقتی آنها را برعکس می کنید آب آن به بیرون نریزد و زمانیکه گل ها را مجدداً به گلدان باز گرداندید، نخ را از انتهای ساقه ها با کنید. اگر در طول زمانی که گل ها را از داخل گلدان در آورده اید به آنها آب نرسد احتمال دارد ساقه ها ترد و شکننده شده و به راحتی خم شده و بشکنند. سعی کنید آنها را به طور روزانه هرس کنید. زمانیکه غنچه های جدید باز شدند به آرامی غنچه های قبلی که قدری پژمرده شده اند را از ساقه ی اصلی جدا کنید.
● شقایق
همان مراقبت های متداولی که در بالا توضیح داده شد در مورد شقایق هم صدق میکنند، اما از آنجایی که ساقه های آنها خیلی لطیف و آسیب پذیر می باشند، باید آنها را با ملایمت در دست گرفته و به آرامی کوتاه کنید. طبیعت حساس و لطیف گل های شقایق حاکی از این مطلب است که عمری بیش از ۳ تا ۵ روز ندارند.
● BELLS OF IRELAND (شیپوری)
این گل های کوچک، معطر، سبز رنگ و زنگوله ای شکل به صورت حقه ای در کنار هم چیده شده اند و هر یک از زنگوله ها شکوفه ی سفید رنگی در داخل خود جای داده است. اگر بر طبق دستور العمل هایی که در بالا به آنها اشاره کردیم، عمل کنید مطمئن باشید که شیپورهای شما برای مدت زمانی نزدیک به ۷ تا ۱۰ روز شادابی و طراوت خود را حفظ خواهند کرد.
●BIRDS OF PARADISE
هر شاخه از این گل دارای حداقل ۴ تا ۵ گل می باشد. گاهی اوقات تنها یکی از آنها باز است و بقیه به گونه ای در بخش های دیگر ساقه مخفی شده اند. زمانیکه یکی از گل های موجود به حالت پژمردگی رسید، باید آنرا جدا کرده و اجازه دهید تا گل های دیگر از زیر برگ چه های قایقی شکل گل به بیرون بیاند. اگر گل بیرون نمی آمد، می توانید آنرا به آرامی با دستتان از لا به لاله ی ساقه و برگ خارج کنید. این گل های زیبا به درجه حرارات زیر ۵۰ درجه فارنهایت حساس می باشند به همین دلیل سعی کنید که آنها را در جای گرم نگهداری کنید.
● کالاس (هم انواع بزرگ و هم انواع مینیاتوری)
همان مواردی که در بالا به آنها اشاره شد، برای این قسمت نیز صدق می کنند اما از آنجایی که چمچمه های این گل (قسمت رنگی گل) به سادگی پژمرده می شوند، در زمان دستکاری آنها باید خیلی مراقب بوده و به آرامی با آن برخورد کنید. کالاس دارای ساقه های کلفت و گوشتی می باشد که وقتی از عمر آن می گذرد، در قسمت انتهایی ساقه پیچ می خورد. برای اینکه بالاترین عمر را در داخل گلدان داشته باشند، باید هر دو روز یکبار ساقه های آن را کوتاه کنید. این نمونه از گل نیز از جمله انواع گل های تشنه است به همین دلیل باید آب آن را به صورت مکرر چک کنید.
● میخک صد پر
همان مواردی را که در بالا به آن اشاره کردیم، در مورد میخک هم صدق می کند به علاوه اینکه این گل به گاز طبیعی اتیلن که می تواند از طریق میوه، سبزی، و گل های پژمرده آزاد شود، حساسیت بیشتری نشان می دهد. (این گاز برای انسان و حیوان مضر نیست). برای اینکه بهترین نتیجه را بگیرید این گل ها را به دور از منابع تولید اتیلن نگهداری کنید. زمانیکه ساقه ها را برای ترمیم گیاه، برش می زنید از بالای یکی از گره هایی که بر روی ساقه ایجاد شده این کار را انجام دهید. این امر به گیاه اجازه می دهد تا آب را در حد نیاز خود از ساقه بالا بکشد. بسته به انواع مختلف این گیاه، میخک میتواند عمری در حدود ۷ تا ۱۴ روز داشته باشد.
● داودی
این گل ها در رنگ ها و اشکال مختلف یافت شده و با تعداد گلبرگ های مجزا یافت میشوند. گاهی اوقات در رنگ های غیر معمول دیده شده و با شکوفه های تکی و یا چند تایی در هر ساقه، دارای زیبایی خاصی می باشند. هر یک از گلبرگ ها که زرد شده و یا رو به پلاسیدگی می رفتند، باید از ساقه جدا شوند. برگ های این گل گاهی اوقات از گلبرگ ها نیز زودتر پلاسده می شوند. کوتاه کردن ساقه ها جذب مطلوب آب را افزایش داده و عمر گل را در داخل گلدان افزایش می بخشد. عمر متوسط گل های داودی در گلدان چیزی در حدود ۷ تا ۱۲ روز می باشد.
● نرگس
این گل در آب کم عمق می تواند عمر بسیار درازی داشته باشد؛ به ویژه اگر ساقه های آن را به طور مکرر کوتاه کرده و آب را عوض کنید و غذای مکمل به آن اضافه نمایید. هر دو تا سه روز یکبار تنها در نیمی از گلدان آب بریزید. می توانید پوسته ی محافظ را به حال خود باقی گذاشته و یا آنرا به آرامی از ساقه جدا کنید. زمانیکه ساقه های نرگس را کوتاه می کنید این پوسته ها از خود نوعی شیره در داخل آب ترشح می کنند که عمر سایر گل ها را کوتاه می کنند. برای جلوگیری از این مشکل می توانید پس از برش ساقه ها برای ۱۲ ساعت آنها را در یک گلدان مجزا قرار دهید و سپس با گل های دیگر در یک گلدان قرار دهید. در گل آرایی های جدید دیده می شود که گل نرگس را همراه با پیاز و ریشه آن تزئین می کنند. به این منظور گل روی ریشه ها را با آب شسته و میتوانید از کلیه ی گیاه از ریشه گرفته تا ساقه و برگ و گل لذت ببرید.
● مینا
کلیه موارد ذکر شده برای مراقبت و نگهداری از سایر گل ها در مورد این گل نیز صدق می کند، تنها با این تفاوت که باید به یاد داشته باشید این گل نیازمند میزان آب زیادی است به همین دلیل باید به طور مکرر گلدان را چک کنید و آن را همیشه پر از آب نگه دارید.
● ارکیده
کلیه موارد ذکر شده برای مراقبت و نگهداری از سایر گل ها در مورد این گل نیز صدق می کند؛ فقط توجه داشته باشید که این گل بسیار حساس بوده و به هیچ وجه نباید در معرض گاز اتیلن که از میوه ها، سبزی ها، و مواد فاسد شده ی گل ها ساطع می شود قرار بگیرد.
● فریزیا
کلیه موارد ذکر شده برای مراقبت و نگهداری از سایر گل ها در مورد این گل نیز صدق می کند، فقط باید دقت داشته باشید که این گل ها قرار گرفتن در آب همدما با اتاق را ترجیح می دهند. شکوفه های این گیاه مانند دندانه های شانه در امتداد یکدیگر قرار گرفته و از بزرگ به کوچک ردیف هستند. زمانی که شکوفه ها دوران نخست زندگی خود را طی می کنند و پیر می شوند، باید آنها را از ساقه جدا کنید تا گل همچنان جذابیت و زیبایی خود را حفظ کند.
● جربرا (ژرورا)
ساقه این گیاه به شدت نسبت به باکتری هایی که ساقه را مسدود می کنند حساس است. اگر ساقه هایشان مسدود شوند، سر گل حالت پژ مرده گرفته، خم شده، و به پایین متمایل می شود. برای طولانی تر شدن عمر این گیاه به صورت مکرر آب آن را عوض کرده و هر یک تا دو روز در میان به آن مکمل غذایی اضافه کنید. از آنجایی که این گل ها به شدت به گاز اتیلن و باکتری حساس هستند، سعی کنید گلدان را همیشه تمیز نگه داشته و در محیط خنک و پاک بگذارید.
● سنبل
کلیه موارد ذکر شده برای مراقبت و نگهداری از سایر گل ها در مورد این گل نیز صدق می کند، اما در ذهن داشته باشید که وقتی ساقه های آنها را می برید، نوعی شیره گیاهی آزاد می کند که عمر سایر گل ها را کاهش می دهد. برای جلوگیری از این امر پس از کوتاه کردن ساقه ها آنها را در یگ ظرف جداگانه قرار داده و پس از ۱۲ ساعت در کنار گل های دیگر بگذارید. در روش های گل آرایی به شیوه ی نوین گل سنبل را با پیاز و ریشه ی آن تزئیین می کنند. خاک را از روی ریشه گیاه می شویند تا از کثیف شدن آب جلوگیری شود.
● ادریس
این گیاه دارای شاخه های چوبی هستند. اگر شکوفه های این گل پیش از شکوفایی پلاسیده شدند، برای اینکه از خراب شدن کلی گیاه جلوگیری کنید، باید آنها را از ساقه جدا نمایید. زمانیکه ساقه ها را کوتاه می کنید می بایست حتماً به قسمت انتهایی آن فرم زاویه دار بدهید و حداقل برای یک ساعات آن را در آب ولرم قرار دهید. با این کار گل دو مرتبه جانی تازه میگیرد و آماده پیوستن به جمع گل های دیگر میشود. برای بدست آوردن بهترین نتیجه، میزان آب موجود در داخل گلدان را تا بالاترین حد افزایش دهید. این نوع گل را همچنین می توانید خشک کنید. برای اینکه گل ها هر چه زیباتر خشک شوند، آنها را سر و ته کرده و در مکانی گرم قرار دهید. البته رنگ گلبرگ ها به مرور زمان کمرنگ تر می شود اما گل های خشک شده را می توانید برای مدت زمانی در حدود ۹ ماه تا یک سال نگهداری کنید.
● زنبق
این گل هم دارای شکوفه های متعدد بسیار کوچکی می باشد که به مرور زمان شکوفا خواهند شد. این شکوفه ها در عرض ۲ روز شکوفا می شوند. شکوفه های زیبا و آبی رنگ این گل در کنار لاله و سوسن از جذابیت خاصی برخوردار می شوند. هر چند عمر کوتاهی دارند اما به گلدان ها زیبایی و جذابیت خاصی می بخشند. آب را تا بالاترین حد گلدان بریزید و از ایجاد باکتری در گلدان جلوگیری کنید. در گلدان در حدود ۳-۵ روز عمر می کنند.
● سوسن
گرده افشانی گل سوسن می تواند سبب ایجاد لکه بر روی لباس و مبلمان شود، به همین دلیل پیش از اینکه آن را با گل های دیگر در داخل گلدان قرار دهید، سعی کنید نرینگی آن را با دستمال به آرامی پا ک کنید. این کار را باید هر چند روز یک بار انجام دهید. کلیه موارد ذکر شده برای مراقبت از گل را که در بالا به آنها اشاره شده در مورد این گل نیز رعایت کنید و دقت داشته باشید که گل سوسن به راحتی پلاسیده شده و از بین می رود، به همین دلیل هنگامیکه آنها را در دست می گیرید باید مراقب باشید و آنها را به آرامی در دست بگیرید. شکوفه های این گل به ترتیب باز می شوند و شما می توانید گل هایی را که عمر خود را کرده اند و به ساقه ی اصلی نزدیک هستند را جدا کنید.
● لیزیانتوس
دارای شکوفه های پررنگ رزی شکل است که اگر از آن مراقبت مطلوب بعمل بیاید، برای مدت زمانی در حدود ۷ روز شاداب باقی خواهد ماند. بسیاری از شکوفه های باز نشده که دارای رنگ می باشند به طور کامل باز خواهند شد. ممکن است شکوفه های کوچک تر که بی رنگ هستند باز نشوند اما می توانند از شکوفه های دیگر محافظت کنند.
● گل صدتومانی
کلیه موارد ذکر شده برای مراقبت از گل را که در بالا به آنها اشاره شده در مورد این گل نیز رعایت کنید و از قرار دادن این گل در زیر نور مستقیم خورشید خودداری کرده و آنرا در محلی خشک قرار دهید. گلفروش ها این گل ها را معمولاً زمانی که در دسته گل قرار می گیرند، به صورت غنچه می گذارند تا پس از چند روز غنچه هایش باز شوند. غنچه های تازه باز شده بسیار حساس بوده و به سرعت از بین می روند به همین دلیل به آنها فضای کافی داده و فقط در صورت لزوم آنها را حرکت دهید. با مراقبت مناسب در حدود ۷ روز نیز عمر خواهند کرد.
● رز
کلیه موارد ذکر شده برای مراقبت از گل و گیاه را که در بالا به آنها اشاره شده در مورد این گل نیز رعایت کنید و هر گونه گلبرگ بد رنگی را از آن جدا کنید. گلبرگ های پلاسیده و برگ هایی که زیر خط آب قرار داشتند را جدا کنید. برش مکرر ساقه ها سبب افزایش طول عمر رز می شود.
اگر احساس کردید که گل رز شما در حال پلاشیده شدن است، می توانید مجدداً آنها را تر و تازه و شاداب کنید. به این صورت که در حدود ۵ سانتی متر از انتهای ساقه ی آنرا جدا کنید. سپس وان یا ظرفشویی را از آب پر کرده و تمام گیاه را در آن فرو ببرید. اجازه دهید که گلبرگ ها برای ۲۰ تا ۶۰ دقیقه آب جذب کنند و بعد آنها را دو مرتبه داخل گلدان قرار دهید.
گل های رز در جای خنک عمر بیشتری خواهند داشت اما اگر می خواهید غنچه های آن زودتر باز شوند، آنها را به طور موقتی در جای گرم قرار دهید (البته نه در محیطی گرم تر از ۸۰ درجه ی فارنهایت).

زعفران Saffron

زعفران گرانقيمت ترين ادويه در جهان مي باشد، زعفران همان کلاله و يا پرچم قرمز رنگ گياه زعفران است، که حدود 130 عدد از آن 1 گرم ميشود. در حال حاضر زعفران به وسيله دست توليد و آماده ارايه به بازار مي گردد و اين شايد يکي از دلايل بالا بودن قيمت آن که بين 2 تا 10 دلار براي هر گرم باشد لازم به ذکر است که اين تنوع قيمت مربوط به فصل فروش، محل فروش و ... مي باشد.

زمان توليد اين گياه فصل پاييز است

---

توليد کنندگان و محل توليد Producer and Land of Cultivate

زعفران گياه بومي آسيا بوده و از اينجا به ديگر نقاط جهان برده شده است در حال حاضر بهترين زعفران را مي توان در ايران و هند يافت اما در نقاطي مانند اسپانيا، يونان، فرانسه و ترکيه نيز به صورت اصولي کشت و توليد مي شود.

---

طعم و عطر Flavour and Perfume

بو و طعم تند و قوي آن بعلاوه خوشبويي زياد آن جالب توجه مي باشد.

---

کاربرد Application

زعفران مقوّي است و غذا را خوشرنگ و خوشبو مي كند.

به علت رنگ جذاب و کيفيت آن در آرايشگري، رنگ رزي و يا رنگ آميزي لباس نيز استفاده مي شود.

جهت رنگ دهي به غذا ار آن استفاده مي شود، در واقع کاربرد و يا موارد مصرف اين ادويه را مي توان در تهيه وانيل، کيک، غذاهاي خوش رنگ، محصولات وابسته به شير، پنير زعفراني که حقيقتا طعم بسيار دلنشيني هم دارد و صدها نمونه ديگر همه و همه برگرفته از عطر و بوي اين گياه فوق العاده مي باشد.

رنگ آميزي لباس امپراتور و خانواده وي در چين به وسيله زعفران انجام مي شده است

شاهزادگان و خانواده هاي ثروتمند اروپايي نيز معمولا از لباس هاي ابريشمي رنگ شده توسط زعفران استفاده مي نموده اند.

بر اساس نوشته هاي موجود در موميايي هاي مصري استفاده از زعفران در آن دوران مشخص شده است.

رنگ دهي بالاي زعفران تا حدود 1 به 200000 نيز قابل توجه است.

دمكرده زعفران براي معده مفيد است و سرفه را هم مداوا مي كندو علاوه بر آن طعم دلنشين آن آرامشبخش مي باشد، شربت زعفران براي دريازدگي مفيد است و براي درمان جوش و كورك و پيشگيري از بيماري طاعون، در حد اعتدال در حال ناشتا مصرف مي شود. در انواع شربتها و بستني نيز مصرف دارد[1]. پيشينيان، از رنگ زعفران، براي نوشتن و نقاشي كردن بهره مي گرفته اند. در حاشيه بعضي سندهاي قديمي، هنوز هم نقاّشيهاي زعفراني بچشم مي خورد. دور قباله هاي ازدواجي كه از قديم باقي مانده همه جا داراي نقاشيهايي با رنگ زعفران است. در ضمن در آشهاي نذري، شله زرد و آش اُماج هم - علاوه بر غذاهاي روزانه و مهمانيها- از ساييده زعفران استفاده مي شود. شيريني سازي و رنگ آميزي كاغذ و ابريشم به كار مي رود[2]. زنان هندي در جنشهاي مذهبي، خال زعفران بر پيشاني مي گذارند.

---

[1] زعفران داراي مواد زيادي است از جمله: الف- اسانس، كه همان بوي خوش زعفران است. ب- كروسين يا مادّه رنگي زعفران. ج-هتروزيد تلخ، كه هضم غذا را در معده آسان مي كند.

[2] زعفران داراي(3/1 تا 5/7) درصد روغن است كه مصارف دارويي دارد. دم كرده حتي سه يا چهار تا زعفران مي تواند كساني را كه مبتلا به ادرارهاي متواليند مداوا كند. زعفران را به منظور صفاي چهره و تسكين كبد از غلبه صفرا نيز تجويز مي كنند. از طرفي براي فرونشاندن آماس چشم مفيد است و حواس آدمي را سرزنده مي كند. در زمانهاي دور زعفران را در كيسه كوچكي به گردن بيماران مبتلا به آبله مي آويختند و عقيده داشتند كه تاولهاي آبله را زودتر مي رساند و موجب تسكين خارش است.

كنترل حشرات و جوندگان و بند پايان موذي بعد از وقوع بلاهاي طبيعي:

تغييرات و دگرگوني طبيعت هميشه با تخريب ساختمانها ، مرگ، رنج و درماندگي،گسيختگي زندگي مردم ، بيماري و .... همراه است . زلزله ، طوفان ، سيل ، رانش زمين و .... از بلاهاي طبيعي ميباشند كه ويرانيهاي بسيار زياد پيامد آن است ضمن اينكه شرايط ويژه اي را ايجاد ميكنند و مردمي كه در چنين شرايطي قرار ميگيرند ناچارا"به سرپناه ، امكانات بهداشتي ، مواد غذايي ، پوشاك و مراقبتهاي پزشكي نياز دارند . بدنبال هر دگرگوني انواع بيماريهاي واگير و غير واگير به علت حضور عوامل بيماريزا در محل شيوع مي يابند كه بايستي در جهت كاهش آنها اقداماتي اساسي صورت گيرد .فعاليت و اقدامات بهداشتي براي جلوگيري و كنترل سريع بيماريها بعد از بلاهاي طبيعي امري اجتناب ناپذير است .

دوره فعال بلايا ممكنست از چند ثانيه تا چند روز بسته به نوع بلا به طول بيانجامد .

اولين اقدام عبارتست از :

نجات اشخاص مجروح ، تخليه و مراقبت از مجروحين ، يافتن و دفن جنازه افراد و لاشه حيوانات تلف شده و درصورت شكستگي لوله ها ، تعمير آنها.

بعد از وقوع بلايا نجات و مراقبت از قربانيان حادثه ، عمليات امداد كه شامل ايجاد سر پناه مناسب و كمپ هاي بهداشتي ، تامين آب سالم ، ايجاد توالتهاي بهداشتي ، تامين مواد غذايي و پزشك ، تعمير لوله هاي آب و گاز ، كابل برق و .... كنترل ناقلين و آموزش بهداشت به بازماندگان حادثه .

در اين راستا اقدامات بهداشت محيط در اولويت قرار دارد .

تامين آب سالم جهت جلوگيري از بيماريهايي نظير : اسهال ، اسهال خوني و ساير بيماريهاي انگلي الزامي است

ايجاد سرويسهاي بهداشتي مناسب با فاصله كافي از محل اسكان بازماندگان جهت جلوگيري از آلودگي منابع آب و خاك .

جلوگيري ازآلودگي مواد غذايي توسط گرد و خاك ، جلوگيري ازانتقال بيماريهاي انگلي و كاهش آلودگي غذا توسط مگس و ساير حشرات .

ايجاد مكانهاي جمع آوري و دفن زباله .

ايجاد مكانهاي دفن اجساد و لاشه حيوانات .

آموزش مردم بلا ديده جهت استفاده از تاسيسات بهداشتي و رعايت بهداشت فردي.

اقدام به سمپاشي اماكن جهت جلوگيري از پرورش و رشد حشرات موذي و جوندگان .

كنترل ناقلين و جوندگان براي كاهش احتمال بروز اپيدمي بيماريها .

نظر به تغيير و دگرگوني در محيط ، امكان تشديد فعاليت تعدادي از جانوران و بند پايان در منطقه وجود دارد كه در اين خصوص راهكارهايي جهت كنترل ناقلين ارائه ميشود:

كنترل پشه ها و مگسها

بعد از حوادث غير مترقبه و بلاهاي طبيعي تعادل محيط بهم خورده و تغييرات محوطه سبب ازدياد تعداد زيادي از دو بالان مزاحم از جمله پشه ها ميشود . شكستگي لوله ها ، راهيابي جريان آبهاي زير زميني به سطح زمين ، پر شدن گودال ها از آب ، فراهم شدن شرايط مساعد براي زيست و تكثير پشه ها ، در مدت زمان كوتاه سبب ازدياد پشه ها خواهد شد . پشه ها علاوه بر انتقال عوامل بيماريزايي مختلف با گزش خود آسايش و آرامش را از انسانها و ساير موجودات سلب مينمايند .

جهت كنترل پشه ها مواردي كه در شرايط اضطراري توصيه ميشود عبارت است از :

1 – توزيع دور كننده هاي شيميايي در اسرع وقت تا باز ماندگان حادثه را از گزش و مزاحمت حشرات و بند پايان محفوظ بدارد .

2 – توزيع پشه بندهاي آغشته به حشره كش.

3 – اقدامات محيطي برنامه ريزي و ساماندهي دقيق و انجام فعاليتهايي جهت كاهش و تغيير فاكتورهاي محيطي و بحداقل رساندن انتشار ناقلين و تقليل هر چه بيشتر تماس بين انسان ، ناقل و عامل بيماريزا بشرح زير:

1-3 - بازرسي محل اسكان و محيط اطراف براي تعيين محل زاد و ولد پشه ها

2-3 - زهكشي ، پر كردن چاله ها ، تسطيح زمين و تغيير وضع آبهاي جمع شده ، پوشاندن درب ظروف آب

3-3 - نصب تانكرهاي درب دار جهت استفاده مردم و كنترل شير آب و لوله هاي مربوطه جهت كاهش چكه آب

4 – انجام عمليات سمپاشي با استفاده از سموم بهداشتي

كنترل مگسـها

مگسها بعد از بلاهاي طبيعي در محل به وفور يافت ميشوند زيرا شرايط براي تكثير و زاد و ولد آنها فراهم ميباشد . وجود اجساد قربانيان و لاشه حيوانات ، راهيابي فاضلابها به سطوح باز ، تجمع زباله و عدم جمع آوري زباله سبب جلب مگسها مي شوند . مگسها بطور مكانيكي توانايي انتقال عوامل بيماريزا را دارند و در جوامع حادثه ديده سالمونلا ، شيگلا ، اشرشيا را به راحتي منتقل ميكنند .

جهت كنترل مگسها موارد زير توجه ميشود:

1 – استفاده از پشه بند

2 – پوشاندن ظروف و مواد غذايي با استفاده از كيسه هاي نايلون

3 – جمع آوري اجساد قربانيان حادثه و دفن آنها

4 – دفن بهداشتي زباله

5 – اختصاص محلهاي سر بسته جهت دفع فضولات جامد

6 – ايجاد توالتهاي بهداشتي

7 – انجام عمليات سمپاشي با استفاده از سموم بهداشتي و تكرار آنها بعد از 1 هفته


كنترل شپش

شپشها در شرايط غير مترقبه و اضطراري هنگامي كه تعداد زيادي از افراد مجبورند براي مدتي در يك محل غير بهداشتي زندگي كنند به وفور يافت ميشود . شپشها از راه تماس نزديك انتشار مي يابند . شپشها علاوه بر خونخواري مكرر كه باعث آزار ميشود بيماريهايي نظير تب راجعه اپيدميك و تيفوس را نيز منتقل ميكنند و در اين انتقال فقط شپش بدن نقش دارد . شپش سر با خونخواري ايجاد زخم در روي سر و امكان ورود باكتريها را فراهم آورده و ايجاد زخم ميكند .

براي كنترل شپشها در شرايط اضطراري ميتوان از راه كارهاي زير استفاده نمود :

1 - تعويض لباسها و ملحفه ها

2 – شستشو و جوشاندن لباسها در آب 60 درجه به مدت 10 تا 20 دقيقه و يا دماي كمتر و مدت شستشوي بيشتر

3 –در صورت دسترسي به آب استحمام ، شستشوي مكرر سر و بدن

4 – استفاده از گرد حشره كشهاي بهداشتي مانند پرمترين 5/0 -1% جهت مبارزه با شپش بدن و سر

5 – استفاده از شامپو پرمترين 1% جهت كنترل شپش سر

6 – در صورت نداشتن امكانات عدم استفاده از لباسهاي آلوده لااقل براي مدت 10 روز

7 – سمپاشي كمپ يا چادر با استفاده از حشره كشهاي بهداشتي

كنترل هيره (مايت ) مولد بيماري گال

يكي ديگر از بيماريهايي كه در زمانها و در محلهاي خاص بوجود مي آيد بيماري گال است كه توسط يك بند پا (مايت يا هيره ) به نام ساركوپت اسكابيئي ايجاد ميشود . با ورود و فعاليت اين هيره داخل پوست ، در نواحي مخصوص از بدن خارش شديد ايجاد ميشود كه علاوه بر خارش، محل خراشها هم راه ورودي براي باكتريهاي مختلف ميباشد كه عفونت ثانويه پيامد آن است . اين بيماري در جوامعي مشاهده ميشود كه تعداد زيادي از افراد مجبورند با هم در يك محل و تحت شرايط خاص زندگي كنند مانند زلزله ، سيل و ساير بلايا .

جهت درمان بيماري گال

1 – ماليدن كرم يا امولسيون 1% گامكسان بر روي بدن ، استفاده از بنزيل بنزوات 10% . داروهايي نظير ميتيگال نيز در صورت در دسترس بودن توصيه ميشود . يك بار درمان كافيست ولي اگر به ميزان كافي دارو در دسترس باشد 7-2 روز بعد تكرار شود .

2 – جوشاندن ملحفه ها و لباسها (عدم استفاده از ملحفه ها و لباسهاي زير آلوده لااقل براي يك هفته )

3 – سمپاشي كمپ يا چادر با استفاده از حشره كشهاي بهداشتي

كليه افراد اعم از آلوده يا سالم كه در يك محل زندگي ميكنند بايستي در يك زمان از مواد فوق استفاده نمايند تا بيماري كنترل شود .

مبارزه با جوندگان بعد از وقوع بلاياي طبيعي

دگرگوني در طبيعت ، تخريب اماكن ، زير و رو شدن زمين در اثر بلاهاي طبيعي امري اجتناب ناپذير است . در اثر وقوع اين حوادث ، محيط زندگي موجودات كه در حال تعادل طبيعي است بهم ميخورد در نتيجه تعدادي از موجودات كه در شرايط عادي و طبيعي در زير زمين زندگي ميكنند تغيير محيط داده به سطح زمين راه مي يابند و چون همه امكانات در سطح زمين برايشان مهيا ميباشد ، تغيير روش زندگي ميدهند . موشها از جمله حيواناتي هستند كه در اين شرايط به تعداد زياد در محلهاي تخريب شده مشاهده ميشوند . موشها طبق عادت بيولوژي و شرايط زيستي خود براي بدست آوردن مواد غذايي شبها از لانه خود خارج ميشوند ولي بعد از بلاياي طبيعي چون مواد غذايي در دسترس ميباشد براي تغذيه نيازي به زمان ندارند ، در اماكن روزها نيز مشاهده ميشوند .

خطرات ناشي از عدم جمع آوري صحيح و دفع زباله و باز تاب آن در ازدياد جوندگان ، حشرات و حيوانات ديگر بر هيچكس پوشيده نيست . وجود طعمه هاي خشك و مرطوب و پناهگاهها موجب طغيان آنها ميشوند .

موشها از نظر بهداشتي اهميت زيادي دارند و عامل تعدادي از بيماريها مانند لپتوسپيروز (يرقان هموراژيك)،تب ناشي از گاز گرفتگي موشها و در انتقال طاعون و .... نقش دارند.

با توجه به بيولوژي موشها و اينكه سريعا زاد و ولد كرده و جمعيت زيادي را بوجود ميآورند .

براي جلوگيري از بيماريهاي منتقله توسط آنها مبارزه بايستي در اولويت قرار گيرد ، موارد زير توصيه ميشود:

1- احداث كمپ و چادرها در سطوح بالاتر از زمين و دورتراز مناطق حادثه ديده كه ارتباط حيوانات و بند پايان كمتر شود .

2- ئجلوگيري از پراكنده شدن مواد غذايي در محيط و دور كردن مواد غذايي از دسترس موشها

3- دفع و دفن بهداشتي زباله كه تامين كننده غذاي موشها ميباشد

4- دفن اجساد و لاشه حيوانات براي جلوگيري از حمله حيوانات

5- لانه كوبي تا موشهايي كه در زير زمين هستند به راحتي خارج نشوند

6- تعميرلوله هاي آب و پر كردن گودالهاي آب (چون موشها نسبت به كم آبي حساس ميباشند )

7- پوشاندن فاضلاب روها چون پناهگاه موشها ميباشد .

8- بستن درب مخازن آب و ظروف محتوي مواد غذايي چون بيماريهايي مانند يرقان هموراژيك از طريق ادرار و فضله موش آلوده ايجاد ميشود

9- رعايت موازين بهداشت فردي

10- استفاده از طعمه هاي ضد انعقادي پس از جمع آوري زباله ها و انجام بهسازي محيط توصيه ميشود .

سبزي كاري در خانه:

مقدمه:

امروزه اين مسأله به اثبات رسيده كه بين رژيم غذايي افراد و سلامت آنها رابطه عميقي وجود دارد. سبزي‌ها از نظر دارا بودن انواع ويتامين‌ها، مواد معدني، مواد پروتئيني، مواد قندي و همچنين مقدار قابل توجهي سلولز كه باعث سهولت هضم غذا مي‌شود، نقش بسيار مهمي در تغذيه انسان ايفا مي‌كنند.

وجود حداقل 10 عنصر براي ادامه رشد و نمو بدن ضروري است كه بيشتر اين عناصر در سبزي‌ها يافت مي‌شوند. طي تحقيقات به عمل آمده توسط پزشكان و متخصصان تغذيه اين نتيجه حاصل شده كه بايد سبزيجات و ميوه جات 80درصدو مواد پروتئيني و قندي فقر 20درصد حجم كل غذاي افراد را تشكيل دهد.

بنابراين مي‌توان با اختصاص دادن بخشي از محوطه منزل به احداث باغچه براي سبزيجات هم سبزي تازه و بهداشتي توليد كرد و هم با اين عمل محوطه را از حالت بي‌روحي در آورده و در واقع با ايجاد يك نوع فضاي سبز به زيبايي منزل كمك نمود و در آخر اين كه گامي در جهت خود كفايي خانواده در اين زمينه برداشت.

در اين مقاله، سعي بر اين شده مزايا،‌خواص دارويي،‌ چگونگي مصرف غذايي و طرز كاشت، داشت و برداشت 11 سبزي عمده و مورد مصرف اغلب مردم تشريح گردد تا خواننده بتواند با دريافت اطلاعات لازم به صورت عملي اقدام به كاشت سبزي در منزل خود نمايد

1ـ تربچه

تربچه گياهي يكساله يا دو ساله (در سال دوم توليد بذر مي‌كند) است و جزو سبزي‌هاي فصل خنك مي‌باشد كه حساس به گرما است.

كاشت:

قبل از كاشت بايد زمين را با كود حيواني پوسيده تقويت و زير و رو كرد، كاشت تربچه نياز به زمين پوك و قوي دارد. افزايش آن با بذر است (بذر تربچه گرد و قرمز رنگ است كه تا 5 سال قوه‌ ناميه خود را حفظ مي‌كند) بذر را به صورت دست پاش يا رديفي در رديف‌هايي با فاصله 40-30 سانتي‌متر از هم مي‌كارند. در نواحي گرم، تربچه را از شهريور تا ارديبهشت و در نواحي سردسير از اسفند تا شهريور ماه مي‌كارند.

داشت:

به علت رشد سريع تربچه، لازم است در فصل بهار و تابستان هر 6 روز يك مرتبه زمين را آبياري كرد و در پاييز بايستي مرتباً فاصله رديف‌ها را وجين نمود، در غير اين صورت تربچه‌ها شروع به پوك شدن مي‌كنند و غيرقابل مصرف مي‌شوند.

برداشت:

با توجه به طول رشد كوتاه اين سبزي، حدود 40-20 روز بعد از كاشت بذر مي‌توان اين سبزي را برداشت نمود. تربچه بايد به موقع برداشت شود و اگر در اين مورد تأخير شود مرغوبيت خود را از دست مي‌دهد.

چگونگي مصرف غذايي:

از برگ و ريشه آن به عنوان سبزي خوردني به صورت خام استفاده مي‌شود. از تربچه در تهيه سالاد نيز استفاده مي‌گردد.

خواص درماني:

تربچه مقدار زيادي ويتامين A، B ، C دارد خوردن

ترب بعد از ناهار و شام باعث هضم غذا مي‌شود زيرا عمل روده‌ها را آسان مي‌كند، همچنين براي اين از بين بردن سنگ كليه مؤثر است. خوردن ترب براي افراد چاق مفيد و براي افراد كه پس از خوردن تخم مرغ احساس سنگيني مي‌كنند خوردن ترب توصيه مي‌شود.